Phương Pháp LIFO Là Gì? So Sánh FIFO Và LIFO Chuẩn Nhất

LIFO là gì? LIFO là viết tắt của Last In, First Out, nghĩa là hàng hóa nhập kho sau cùng sẽ được ưu tiên xuất kho trước. Đây là một phương pháp sắp xếp và luân chuyển hàng tồn kho, thường phù hợp với các mặt hàng không bị ảnh hưởng đáng kể bởi thời gian lưu trữ.

Trong quản lý kho, việc lựa chọn LIFO hay FIFO không chỉ liên quan đến thứ tự xuất hàng mà còn ảnh hưởng đến cách bố trí kho, quy trình vận hành, khả năng truy xuất và mức độ phù hợp với đặc tính sản phẩm. Nội dung tin tức Sidonn dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ phương pháp LIFO là gì, khi nào nên áp dụng và cách so sánh FIFO và LIFO một cách thực tế.

Phương pháp LIFO là gì?

Phương pháp LIFO yêu cầu hàng hóa được đưa vào kho gần nhất sẽ được lấy ra trước. Có thể hình dung đơn giản như việc xếp các thùng hàng chồng lên nhau: thùng được đặt lên sau cùng nằm ở trên cùng và sẽ được lấy ra trước.

Về nguyên tắc, LIFO gồm ba bước chính:

1. Hàng mới nhập được đưa vào vị trí đang có sẵn hoặc đặt lên phía trước, phía trên hàng cũ.
2. Hệ thống hoặc nhân viên kho ghi nhận lô hàng mới nhất là lô được ưu tiên xuất.
3. Khi phát sinh đơn hàng, hàng ở lớp hoặc vị trí nhập sau cùng được lấy ra trước.

LIFO thường phù hợp với kho chứa nguyên vật liệu, hàng đồng nhất, hàng không có hạn sử dụng hoặc các mặt hàng không yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt theo ngày sản xuất. Tuy nhiên, LIFO không nên được áp dụng máy móc cho thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm và các sản phẩm dễ hết hạn.

Ví dụ về cách vận hành LIFO

Giả sử kho nhập ba lô hàng cùng một loại sản phẩm theo thứ tự:

• Lô A nhập ngày 1/3.
• Lô B nhập ngày 5/3.
• Lô C nhập ngày 10/3.

Nếu áp dụng LIFO, khi xuất hàng vào ngày 12/3, doanh nghiệp sẽ ưu tiên xuất lô C, sau đó đến lô B và cuối cùng mới là lô A. Như vậy, hàng nhập sau được đưa ra khỏi kho trước hàng nhập trước.

Trong thực tế, nguyên tắc này có thể được hỗ trợ bằng cách xếp hàng theo chiều sâu, sử dụng kệ drive-in, khu vực chất xếp dạng chồng hoặc thiết kế vị trí lưu trữ để hàng mới dễ tiếp cận hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần cân nhắc yếu tố an toàn, khả năng tiếp cận từng pallet và nguy cơ hàng cũ bị tồn lâu trong kho.

Ưu điểm và hạn chế của phương pháp LIFO

Ưu điểm của LIFO

• Phù hợp với hàng hóa đồng nhất: Khi các đơn vị hàng có tính chất tương đương và không cần phân biệt theo tuổi hàng, LIFO có thể giúp quy trình xuất kho đơn giản hơn.
• Tận dụng không gian: Một số mô hình lưu trữ theo khối hoặc kệ drive-in cho phép xếp hàng sâu, giảm diện tích lối đi và tăng mật độ lưu trữ.
• Thuận tiện trong một số hoạt động sản xuất: Với nguyên vật liệu được đưa vào gần dây chuyền gần nhất, việc lấy lô mới nhập trước có thể rút ngắn quãng đường di chuyển.
• Giảm thao tác trong kho: Nếu cách bố trí được thiết kế đúng, nhân sự không phải thường xuyên di chuyển hàng cũ để tiếp cận hàng mới.

Hạn chế của LIFO

• Hàng cũ có thể bị tồn lâu: Đây là rủi ro lớn nhất, đặc biệt với sản phẩm có hạn sử dụng, dễ xuống cấp hoặc thay đổi mẫu mã.
• Khó kiểm soát chất lượng theo thời gian: Nếu không có hệ thống theo dõi lô và tuổi tồn kho, doanh nghiệp dễ bỏ sót hàng lưu trữ quá lâu.
• Khả năng tiếp cận bị hạn chế: Một số mô hình xếp hàng theo khối khiến việc lấy một pallet ở giữa hoặc phía sau trở nên phức tạp.
• Không phù hợp với yêu cầu xuất theo hạn dùng: LIFO đi ngược với mục tiêu đưa hàng cũ hoặc hàng sắp hết hạn ra trước.

So sánh FIFO và LIFO

FIFO là viết tắt của First In, First Out, nghĩa là hàng nhập kho trước sẽ được xuất trước. Đây là phương pháp phổ biến trong các ngành cần kiểm soát hạn sử dụng và tuổi hàng. Bảng dưới đây tóm tắt sự khác nhau giữa FIFO và LIFO:

Nên chọn FIFO hay LIFO?

Không có phương pháp nào tối ưu cho mọi loại kho. Doanh nghiệp nên lựa chọn dựa trên đặc tính sản phẩm, mô hình vận hành và yêu cầu của khách hàng. Có thể tham khảo các trường hợp sau:

Nên chọn FIFO khi

• Sản phẩm có hạn sử dụng hoặc bị ảnh hưởng bởi thời gian lưu kho.
• Hàng hóa có nhiều lô, nhiều ngày sản xuất và cần truy xuất nguồn gốc.
• Doanh nghiệp muốn giảm nguy cơ hàng lỗi thời, biến chất hoặc mất giá trị.
• Khách hàng yêu cầu nhận hàng theo thứ tự lô sản xuất hoặc nguyên tắc xuất hàng cũ trước.

Có thể cân nhắc LIFO khi

• Hàng hóa không có hạn sử dụng hoặc chất lượng ít thay đổi theo thời gian.
• Các đơn vị hàng tương đồng và không cần phân biệt nghiêm ngặt theo ngày nhập.
• Kho cần tối ưu mật độ lưu trữ và có thiết bị phù hợp để lấy hàng ở vị trí sâu.
• Luồng nhập hàng mới nằm gần khu vực xuất hoặc khu vực cấp liệu cho sản xuất.

Trong nhiều doanh nghiệp, FIFO thường được ưu tiên cho quy trình xuất hàng thực tế, còn LIFO chỉ áp dụng cho một số khu vực hoặc nhóm sản phẩm cụ thể. Do đó, việc phân loại SKU trước khi thiết lập quy tắc xuất kho sẽ giúp quyết định chính xác hơn.

LIFO trong quản lý kho tự động

Với kho hiện đại, phần mềm WMS có thể cấu hình quy tắc xuất kho theo LIFO, FIFO, FEFO hoặc các điều kiện kết hợp. WMS ghi nhận thời điểm nhập, số lô, vị trí, trạng thái và lịch sử di chuyển của từng đơn vị hàng. Khi có lệnh xuất, hệ thống đề xuất vị trí phù hợp và truyền lệnh đến thiết bị vận hành.

Trong mô hình tự động hóa, WCS có thể điều phối thiết bị như ASRS, conveyor, robot hoặc AGV/AMR để đưa đúng pallet đến khu vực xuất. Điều này giúp giảm phụ thuộc vào ghi nhớ của nhân viên, hạn chế lấy nhầm lô và tăng khả năng kiểm soát tồn kho. Tuy nhiên, tự động hóa chỉ phát huy hiệu quả khi dữ liệu đầu vào, mã hàng, vị trí và quy tắc xuất được chuẩn hóa.

Những lưu ý khi áp dụng LIFO

1. Phân biệt quản lý vật lý và hạch toán: LIFO trong bài viết này chủ yếu nói về thứ tự xuất hàng trong kho. Việc sử dụng LIFO cho mục đích tính giá hàng tồn kho cần tuân theo chuẩn mực kế toán và chính sách áp dụng của doanh nghiệp.
2. Không bỏ qua tuổi tồn kho: Dù dùng LIFO, doanh nghiệp vẫn cần báo cáo các mặt hàng nằm kho lâu ngày để có biện pháp xử lý.
3. Thiết lập quy tắc theo từng nhóm hàng: Không nên dùng cùng một nguyên tắc cho thực phẩm, linh kiện, nguyên vật liệu và hàng thành phẩm.
4. Kiểm tra khả năng truy xuất: Mỗi pallet, thùng hoặc đơn vị hàng cần được gắn mã nhận diện phù hợp để hệ thống xác định chính xác lô và vị trí.
5. Đánh giá hiệu quả bằng dữ liệu: Các chỉ số như thời gian lấy hàng, tỷ lệ lấy nhầm, số ngày tồn kho và mức sử dụng không gian sẽ giúp doanh nghiệp kiểm chứng phương pháp đã chọn.

Kết luận

Qua nội dung trên, có thể hiểu LIFO là phương pháp xuất kho trong đó hàng nhập sau được lấy ra trước. Phương pháp này có thể đem lại lợi ích về mật độ lưu trữ và thao tác vận hành với hàng hóa phù hợp, nhưng tiềm ẩn rủi ro tồn hàng cũ. Ngược lại, FIFO thích hợp hơn với sản phẩm có hạn sử dụng, yêu cầu truy xuất và cần luân chuyển theo tuổi hàng.

Để lựa chọn đúng giữa FIFO và LIFO, doanh nghiệp nên phân tích đặc tính SKU, thiết kế luồng kho, khả năng kiểm soát dữ liệu và mức độ tự động hóa hiện có. SIDONN Việt Nam có thể đồng hành tư vấn các giải pháp WMS/WCS, ASRS, conveyor, AGV/AMR và tự động hóa kho theo nhu cầu vận hành thực tế, giúp doanh nghiệp kiểm soát xuất nhập tồn minh bạch và hiệu quả hơn.